Köneürgenç

Köneürgenç Türkmenistanyň Daşoguz welaýatynyň çäklerinde ýerleşýär. ÝUNESKO Köneürgenç ýadygärligini 2005-nji ýylda Bütindünýä miras sanawyna girizdi. Ol Türkmenistanyň demirgazyk-günbatarynda, Amyderýa derýasynyň çep kenarynda ýerleşýär. Urgenç, Ahemenidler imperiýasynyň bir bölegi bolan Horezm sebitiniň paýtagtydy. Köne şäher meýdany, esasan 11-16-njy asyrlardan galan ýadygärlikleri öz içine alýar. Bu meýdan metjit, karwan saraý gapysy, galalar, mauzoleýler we 60 metr beýiklikdäki minara ýaly gadymy berkidilen oturymly ýerleriň galyndylaryny öz içine alýan giň çöl ýer bolup galýar. Köneürgenç ýadygärlikleriniň mysalynda Merkezi Aziýanyň yslam binagärliginiň usullaryny we bezegleriniň ähli dürlüligini görüp bilersiňiz. Bu ýerde çig we bişirilen kerpiçden gurlan gurluşlar, gadymy çartaklara çenli uzaýan ýönekeý bir otagly gümmez gurluşlary we kämahal uzak ösüş, abatlaýyş we täzeden gurluş taryhyna eýe bolan çylşyrymly kompozisiýalary bolan binalar bar. Bu ýadygärlikler şeýle hem gümmezleriň içki ýüzüni işlemek usullaryny öýjükli ýelkenlerden stalaktitler çenli ewolýusiýasyny görkezýär, şol döwürlerde «muqarnas» diýlip atlandyrylýardy we ýerli ussalar tarapyndan iň ýokary kämillige ýetirildi. Bu şäheriň iň gowy ýadygärlikleri bezeg derejesi bilen tapawutlanýar. Olar monohrom terrakotada we emal reňklerinde klassiki arabeskleriň ajaýyp mysallaryny berýär. Ýadygärlikler binagärlikde we senetde ajaýyp üstünlikleriň şaýatlarydyr, olaryň täsiri Eýrana we Owganystana, soňra bolsa 16-njy asyryň Hindistanyndaky Mogol imperiýasynyň binagärligine ýetdi. Bu şäherde jemlenen yslam mukaddes zatlary zyýaratçylar üçin aýratyn meşhur ýerlerdir we halkara syýahatçylyk üçün özüne çekiji obýektlere hyzmat edýär.